www.payamewatan.com

     پیــــام ـ نشریۀ تشکیلات مؤقت انسجام اعضای حزب وطن در خارج تحت نظر هیات تحریر

 
   


شمارۀ سوم ـ سال دوم ـ جون ـ ۲۰۰۵


شمارۀ دوم ـ سال دوم مارچ ۲۰۰۵


شمارۀ اول ـ سال دوم جنوری ـ ۲۰۰۵


شمارۀ دوم ـ سال اول ـ نوامبر ۲۰۰۴


شمارۀ اول ـ سال اول ـ جولای ۲۰۰۴


 

مطالب عمدۀ شمارۀ دوم  ـ میزان ۱۳۸۳/نوامبر ۲۰۰۴

 

يادی آن يار کزو بود سردار بلند:

۲۷ سپتامبر سالروز شهادت داکتر نجیب الله سیاستمدار شجاع و مبتکر ملت افغان، رئیس جمهور اسبق کشور و رئیس حزب وطن بدست ارتجاع سیاه طلبی بود. روحش شاد و جنت ها نصیبش باد. در نقاط مختلف جهان افغانان وطندوست و برخی موسسات نشراتی با اعتبار غیر افغانی در برابر شجاعت و ابتکار شهید نجیب الله که تا پایان عمر به آن با استواری و فداکاری بینظیر وفادار ماند به نحوی تأمل کردند و نتوانستند این سخن را نا گفته بگذارد که حق با نجیب بود.

نجیب الله که منادی مصالحه ملی و سمبول مبارزه با جنگ برای بازگشت و استقرار صلح در کشور بود. او که راه عبور از بحران سراسری را در تفاهم بین الافغانی می دید، او که بقول خودش از پادشاه تا گدا را دعوت میکرد که بیائید روی یک دسترخوان افغانی بنشینیم و مسایل را حل و فصل کنیم، او که آینده را واقعبیتانه پیشبینی میکرد و داهیانه رهنمود میداد با نا جوانمردانه ترین اتحاد وطنستیز و بیگانه پرورعناصر ضد صلح از درون و بیرون حزب و درون و بیرون جامعه مواجه گردید.  در نتیجه کودتای این اتحاد ضد صلح، ارمانهای انسانی اسلامی و افغانی مردم گرایانه داکتر نجیب الله، حزب وطن و عملیه صلح سازمان ملل متحد متوقف شد و بعوض دروازه های جهنم جنگ و رقابت های خونبار بنیادگرا ها بروی مردم ما گشوده ماند.  و اما نجیب الله همچنان در دشوار ترین لحظات دردناک در ذهن و روان مردم خود جایگاه شایسته خود را داشت، دارد، و خواهد داشت. او که سمبول صلح طلبی بود با حماسه شهادتش به درفش استواری و مبارزه نیز مبدل گردید.

زمانیکه گامهای ناسنجیده برداشته شد، مردم دیدند که رئیس جمهور شان درست گفته بود.  خلای سیاسی را بنیاد گرائی پر نمود.  مردم بیاد آوردند که نجیب الله گفته بود در کوچه و بازار جنگ خواهد بود وطن حضیره و خاکستر خواهد شد، بنیاد گراها بین خود به جنگ پرداختند و وطن به خاکستر مبدل شد.  مردم گفتند حق با نجیب بود.

زمانیکه وطن به تنور داغ هوسهای قدرت طلبانه ی سران جنگ افروز تنظیمی و قوماندانان و امیران شهرت طلب مبدل گردید، آنگاهی که در کوچه و بازار و چاردیوار خانه ننگ و غیرت افغانی را وحشت مرتجع ترین بنیاد گرائی تهدید کرد مردم با ترک یار و دیار راهی سرزمین بیگانه شدند و بیاد میاورند که نجیب شان گفته بود گامهای خود را باید چنان مسئولانه برداریم که خدا نخواسته نشود که در کوچه و بازار ها ننگ و غیرت خواهران و مادران ما برباد باشد، حیات سیاسی را خو- بگذار که دیگر اطفال و خواهران و مادران ما حق حیات و زندگی در کشور خویش را نداشته باشند. و مردم گفتند حق با نجیب بود.

ما دیدیم که جنگ راه حل نبود.  تجربه بسیار گران و تلخ ملت کمرشکسته و زخم خورده افغان تائید کرد که تنها از راهی را که نجیب ما نشان داده بود میتوان به صلح رسید، از راه تفاهم بین الافغانی و مردمسالاری.

و اکنون که سرنوشت آینده افغانستان در گرو نتائیج مبارزه میان ارتجاع و ارتقاست و اکنون که رویش جوانه های همان نسلی از مبارزین، همان نیروهای جدید با واقع نگری و احساس مسولیت در برابر مردم و تاریخ که شهید نجیب الله پیشگوئی نموده بود در جامعه محسوس است و رو به بالنده گی دارد باز هم میگویم که حق با نجیب بود و رهنمود های وزینش را بیاد میاوریم که حزب وطن نیز با در نظرداشت چنین انکشافات، برنامه عمل تاکتیک و ستراتیژی تشکیلاتی خود را مورد تجدید نظر قرار داده و در چارچوب منافع ملی و دورنمای انکشافات در کشور بیندیشند و در حیات سیاسی آیندۀ افغانستان سهم خود را اداء نمایند.

آری درینمورد نیز حق با نجیب بود و این حق را باید ادا نمود. تدویر کنگره فوق العاده حزبی گام نخست و اساسی برای آماده سازی حزب ما در تحقق وجائب ملی و تاریخی آنست. بگذار حزبی ها برغم تفاوت نظرها و گروه ها و تشکیلات مختلف سیاسی با نام تاریخی مشترک خویش حزب وطن با هم جرگه شوند.   همگرائی حزبی ها تنها ترین پاسخ به بحران و بن بست موجود است.


د افغانی روښانفکرانو د نوی سیاسی سازمان اهداف او دندی
ډاکټر اصغر خیل منګل

دا دی د بن د کنفرانس د پریکړو له مخی په هیواد کی موقت او انتقالی حکومتونه جوړ، دوی لوی جرګی راوبلل شوی، نوی اساسی قانون تصویب شو او د هغه پر اساس د روان کال د تلی په اتلسمه نیټه د لمړی ځل لپاره د جمهوری ریاست انتخابات تر سره شول او ښاغلی حامد کرزی د هیواد د لمړنی انتخابی جمهور رئیس په توګه وټاکل شو.

په داسی حال کی چی په تیرو څه کم دریو کلونو کښی ځینی موسیساتی کارونه سرته رسیدلی دی خو لاتر اوسه هم په هیواد کی بشپړه سوله، ثبات او امنیت وجود نلری. دا ځکه چی حاکم جنگ سالاران او افراطیون د هیواد په زیادتره برخو کی په حالاتو بشپړ حاکمیت لری.

سره له دی چی ۲۰۰۱ کال د پیښو وروسته د طالبانو د منځنیو پیړی مذهبی رژیم ړنګ شو، خو دا دی افراطی وسله ډلی چی متأسفانه د نړیوال ائتلاف د ځینو هیوادو مرسته هم ورسره ده، ورځ په ورځ ځانونه په بله بڼه په راتلونکو پارلمانی انتخاباتو کی د فعال ګډون لپاره اماده کوی.

هغوی د بی وسلی کیدو د پروژی  په  ضد عملا ً  ګډ کار کوی. په هیواد کی  د کړکیچ  لاژورتیاته لمن  وهی،  په خپلو کی نوی ائیتلافونه کوی،  د مخدره موادو د تجارت نه لاس  ته  راغلی مادی او نورو امکاناتونه په ګټی اخیستو سره نوی ګوندونه جوړوی تر څو به راتلونکی کی د انتخاباتو له لاری ځانونه په ملت وټپی. او کله کله خو د خپلو دوستانو د خوشحالولو لپاره د دموکراسی ناری سوری هم وهی.

په داسی حال کی چی مذهبی وسله والی ډلو د خپل پیدایښت نه را پدیخوا په افغانستان کی دموکراسی ته کلک ضرر ورسوه، سره له دی چی دوی په تاکتیکی مسایلو کی یو له بل سره اختلاف لری خو ټول یی د دموکراسی مخالف دی دوی په تیرو دیرشو کلونو کی د دموکراسی سره دومره دښمنی وښودله چی دموکراسی الحاد او کمونیزم ئی په یوشان ګڼل او دا به ئی په خلکو کی تبلیغول.

سره له دی چی د افغانستان ټول رون اندی(روشنفکران) مسلمان وه او دی، خو بیا هم بنسټپال (بنیاد گران) د سیاسی اسلام څخه دا خوانی ایدیالوژی په توګه ګټه اخلی. او دوی نه منی، ځکه هغوی او نړیوال ائتلاف داسی حرکتونه چی د هیواد ملی ګټو ته تاوان رسوی په کلکه پوهیږی چی رون اندو په ضد مبارزه عملا ً د دموکراسی په مبارزه ده. هغوی ته داسی ملی ارزښتونه لکه ملی هویت، ملی استقلال او خپلواک ملی دولت مطرح نه دی پداسی حال کی چی د ملی روشنفکرانو لپاره دا اساسی ارزښتونه دی او د تاریخ په اوږدو کی یی په دی لارکی ډیری قربانی ورکړی دی.

په تیرو موقت او انتقالی حکومتونو کی د مسلکی پوهانو د نشتوالی له کبله د قواؤ انډول د دموکراسی په ګټه نه وه او د دموکراسی د پلویانو شمیر لږ وه. دا ځکه چی له یوی خوا په هیواد کی دننه روښنفکرانوته په حکومت کی د ګډون چانس موجود نه وه او له بلی خوا زیاد تره دموکراتان د هیواد څخه بهر ژوند کوی او دغه امر دوی سیاسی تاثیر راټیټ کړی دی. سره له دی چی په دی ورستیو وختونو کی د پخوانی حاکمیت او د هغه وخت حاکم ګوند پوری تړلی او ځینو نورو سوله پالو او دموکراسی غوښتونکو روشنفکرانو په هیواد کی دننه د سیاسی ګوندونو په جوړولو لاس پوری کړی دی چی باید د مثبت عمل په توګه ارزیابی او استقبال شی خو د پراخی روشنفکری جبهی د نشتوالی او د روشنفکرانو تر منځ د سلیقوی اختلافونو موجودیت ددی سبب ګرځیدلی چی روشنفکران نه دی توانیدلی چی د سولی دموکراسی، تمدن او ترقی غوښتونکو ملی حرکت رامنځ ته کړی. فکر کوم د معقول سیاست په غوره کولو سره دا سیاسی محیط ددی توان لری چی د ټولو ملی، مترقی او وطن دوستو روشنفکرانو په را ټولولو سره په لوی کاروان بدل شی، نو ځکه موږ باید په اوسنیو حالاتو کی په هیواد کی دننه د ملی روشنفکرانو چی زموږ سره هم عقیده دی، دی ته وهڅوو چی د پراخ ملی سیاسی حرکت د رامنځته کیدو لپاره د نورو همغاړو (مماثلو) سازمانونو سره ګډ عمل پیل کړی. او د هیواد څخه بهر د افغانی روشنفکرانو ټولنه او یووالی باید دومره ټینګ وی چی له یوی خوا د دوی سره په دی برخه ډیری مادی او معنوی مرستی وکړی او له بلی خوا د معقول اپوزیسیون په توګه د نوی حکومت انتقاد او مخنیوی وکړی.

د افغانی دموکراتانو د نفاق لوی دلیل د ډیرو سازمانونو جوړیدل او موجودیت دی. د زیاتو سازمانونو موجودیت که چیری په اهدافو او اصولو کی توپیر وی نو بیا معقولیت لری. که داسی نه وی او ټول دموکراسی غواړی، په اقتصادی او ټولنیزو چارو کی او د اهدافو په لحاظ ډیرتوپیر سره ونلری، نو بیا د داسی سازمانونو جوړول زما په نظر نامعقوله او بی ګټی هڅی دی.

زه باور لرم که چیری افغانی دموکراتان یو موټی وای او معقوله ستراتیژی یی درلودی اوس به د سیاسی پروسی څخه د باندی نه پاتی کیدای. باید په دی قناعت وکړو چی موږ لږ یو خو سازمانونه مو ډیر دی، او دا زموږ کمزورتیا ده، موږ په تیرو دولسو کلنو کی، چی کمه موده نه ده؛ و نشو کړای ځانونه په یوه او یا دوو سازمانونو کی د پراخ سیاسی بدیل په توګه چی نړیوالو ورته مراجعه کړی وای تنظیم کړو موږ به هغه وخت مطرح وو چی زموږ ډله ایز خوځښت احساس شی او خپل غږ د یوه مرکزی اخبار، انترنیټ او یا نورو ډله ایزو اطلاعاتی وسایلو لاری د هیواد او د نړی خلکو غوږونو ته ورسوو. او د ملی هویت په ساتلو سره د دموکراسی په اصولو د سیاست میدان ته ورودانګو.

دموکرات سیاست په لویو ګوندونو کی سیاست دی. په کوچنیو ډلو او حلقو کی مبارزه سیاست نه بلکه عملا د سیاست څخه د تیښتی معنی لری د لوی خوشحال کلام دی،
څو دی وس وی په زور دریاب کی ګرځه
 په ویالی کی دی ذوال وینم نهنګه.

په وړو سیاسی ټولګیو کی د افغانی دموکراتانو مبارزه که په ډیره میړانه، سرښندنه او صداقت هم دوام ومومی، پرته له دی چی هیځ سیاسی لاسته راوړنه لری پر ځای او زمانی تلفاتو بر سیره د ډله ایز کار هم مخه نیسی. نو ځکه موږ د ریښتینو ملی روشنفکرانو په توګه باید د نورو ملی منورینو سره یو ځای د صداقت پر بنیاد د ملی ارمانونو تر سره کولو لپاره د متشکل سیاسی سازمان په جوړولو سره په هیواد کی دننه ډله ایز حرکت پیل کړو. په پراخ ملی حرکت کی دا مهمه نه ده چی د سازمان غړی دی ټول یو بل سره وپیژنی اساسی خبره دا ده چی ټول ملی ګټو او د سازمان اصولو ته وفادار پاتی شی. د یو بل سره زموږ پخوانی پیږندګلوی او په پخوانی حاکمیت او ګوند پوری ارتباط باید د نوی پراخ سیاسی سازمان د جوړیدو لپاره یوازی او یوازی وسیله وی او نه هدف. د پرون ورځی د مثبتو سیاستونو تر شا پټیدل موږ نه یواځی په نوی سیاسی فکر سمبال سیاسی فعالین نه معرفی کوی بلکه زموږ ملی او دموکرات هویت نه هم تاوان رسوی.

زموږ کړه وړه په پرون کی ټولو ته روښانه دی او د تاریخ د حافظی څخه هیڅکله نه پاکیږی. موږ د نوی سیاست لپاره نوی هویت ته اړه لرو، او نوی سیاست چی ملی سیمه ایز او نړیوال ملاتړ ولری هیڅکله هم په زړو افزارو تر سره کیدی نشی.

موږ باید دریالیستو انسانانو په توګه د نوی سیاسی طرز تفکر او نوی سیاسی کلتوری په درلودو سره او په هیواد او نړی کی د رامنځته شویو حالاتو په پام کی نیولو سره داسی سیاسی بدیل وړاندی کړو چی هم د افغانستان د خلکو او هم نړیوالو ته د منلو وړ وی. دا ځکه چی اوس د بل هر وخت څخه نړیوال حالات زموږ په هیواد کی د دموکراسی په ګټه دی. او د نړیوالو فکتورونو تاثیر په کورنی سیاست باندی ډیر زیات دی. موږ باید په ډاګه کړو چی د وطن ګوند پخوانی غړی یو افغانیت زموږ د دموکرات هویت پیژندنه ده. نو له همدی کبله د پرون او نن تر منځ د مستقیم خط ایستل او یا په پرون کی دومره ډوبیدل چی سبا راڅخه ورک شی زما په نظر لویه ګناه ده.

په سیاسی مبارزه کی به کله بری او کله ماته، خو په سیاسی اهدافو باید ډیر واضع واوسو. هغه دا چی موږ پرون د حاکم ګوند په توګه چی دولتی قدرت ورسره وه، د ملی روغی جوړی سیاست وړاندی کړ او هدف مو په هیواد کی د جګړی ختمیدل، د ملګرو ملتونو تر څارنی لاندی د انتخاباتو تر سره کول او په دی توګه د دموکراسی د ملی انستیتونو جوړول وه.

نن زموږ نوی سیاست په افغانستان کی د ټولو له خوا د دولت په شکل او ملی هویت باندی تفاهم او موافقه او هدف مو په هیواد کی د ملی ټولنی جوړول دی.

تاریخ ښوؤلی  ده چی د اسلام مروج او معیاری دین تل د افغانانو د خپل منځی پیوستون او یووالی کیدو په لار کی ترټولو پیاوړی عامل وه او دی. نو ځکه زما په نظر هغه ګوندونه او سیاسی سازمانونه چی د افغانستان د خلکو لپاره د اسلامی هویت تر څنګه افغانیت ولسواکی او تمدن ترکیب وړاندی کړی قوی اخلاقی بنسټ لری او په یقین سره خلکو ملاتړ به ورسره وی. او په دی توګه خپل ملی او سیاسی مشروعیت لاس ته راوړی.

د نوی سازمان اهداف باید ډیر شفاف او روښانه وی. موږ باید د خپلی ټولنی د خاصو شرایطو سره سم معقول سیاسی، ټولنیز او اقتصادی ترزښتونو غوره کړو د دغو ارزښتونو تر منځ منطقی رابطی ټینګی کړو او د دغه انتخاب معقولیت خپلو خلکو ته توضیح کړو.

زموږ لپاره داسی ملی ارزښتونه لکه ملی خپلواکی، ملی حاکمیت، ملی یووالی او ولسواکی د ملی ایدیولوژی په توګه زموږ د مبارزی اساسی اصول وی.

زموږ په ټولنه کی عمومی ورسته پاتی والی، فقر او بیسوادی هغه وخت له منځه ځی او ټولنیز عدالت تامنیزی چی په هیواد کی پر مخ تللی ملی او دموکراتیکه ټولنه را منځ ته شی. ملی ټولنه هغه جامعه ده چی اوسیدنکی یی د قومی ژبنی او مذهبی توپیرونو سره سره ځانونه د هغی ټولنی غړی وبولی. نو له همدی کبله د نوی سیاسی سازمان سیاسی هدفونه باید په هیواد کی د داسی مدنی ټولنی په لاره کی مبارزه وی چی په هغی کی د ملی او ژبنی په ګډون ټول مسایل په طبعی او دموکراتیکه بڼه حل کیږی او هیڅ څوک د قومی، جنسی، منطقوی، مذهبی، طبقاتی او سیاسی توپیرونو له امله د دولتی مقاماتو د نیولو نه نه محرومیږی. د داسی ملی اهدافو مطرح کول نه یواځی زموږ د پرونی او اوسنی سیاست تر منځ منطقی تسلسل تامینوی بلکه د ملی پیژندګلوی اساسی شاخص بلل کیږی.

 بله مسله چی همدا اوس په هیواد کی مطرح ده د سیاسی قدرت د مشروعیت مسله ده، تر څو پوری چی سیاسی قدرت مشروعیت ونلری نه یواځی د سیاسی استقرار ټینګیدل ګران دی بلکه د دموکراسی رواج هم عملی نه دی. که چیری ملګری ملتونه او نړیوال ائتلاف د بی وسلی کیدو څخه د مخه انتخابات تر سره کړی او افراطی جنګسالاران دی ته پریږدی چی راتلونکی پارلمانی انتخابات په خپله ګټه وځرخوی او د دولتی چارو واک لکه د اوس په شان د جګړه مارو ډلو په لاس کی پاتی شی نه یوازی د تمدن، ترقی او دموکراسی پته به نه لګی، بلکه دا به د افغانستان د جنګځپلی ولس او د نړی د سوله غوښتونکو خلکو په حق کی لوی ستم وی. او یو ځل بیا به د بشری فاجعی د تکرار امکان رامنځته کړی. تاریخ ښودلی ده چی قانونی مشروعیت او دموکراسی یواځی په سوله کی رامنځته کیدی شی، د عادلانه سولی پرته دموکراسی امکان نلری، لکه چی د اپوزیسیون پرته دموکراسی معنی نه لری.

د نوی پراخ ملی سیاسی سازمان غړی چی هر چیری وی باید په ډیر جدیت سره د نورو سوله غوښتونکو ملی او مترقی شخصستونو سره یو ځای د عمومی بی وسلی کیدو د پروسی په برخه کی په ملګرو ملتو او نړیوال ائتلاف فشار واچوی او په دی توګه په هیواد کی د دموکراسی د موسسو د بنسټ ایښودلو لپاره لاره هواره کړی. خو یوازی د دموکراسی په غوښتنه څوک کیدای نشی، یو دموکرات تر ټولو دمخه باید د نورو احترام وګړی، د هغوی نظر او بیان ته غوږ ونیسی، د مختلفو نظریاتو خاوندان وزغمی، د هغوی سره ګډ ملی حرکت و کړی د اکثریت پریکړی و منی او په دی توګه د دموکراسی اصولونه خپله وفاداری ثابته کړی.

دموکراسی د بشری ټولنی داسی لاس نه راوړنه ده چی له یوه هیواد څخه بل هیواد ته نه لیږدول کیږی. بلکه باید پخپله په ټولنه کی یی بنیاد کیښودل شی. وده وکړی او په یو سیستم بدله شی.

زموږ په هیواد کی د دموکراسی د تحقق لپاره د مبارزی پړاو (هغه هم یوازی زموږ د ټولنی د خصوصیاتو په نظر کی نیولو سره) ډیر اوږد دی. په داسی هیواد کی چی نوی په سلو کی وګړی یی د سواد څخه محروم دی، تولیدی مناسبات یی د منځنیو پیړیو په کچه  دی په څو کلونو کی د دموکراسی راوستل د انسانی عقل څخه لری خبره ده. نوځکه موږ باید د پراخی حوصلی څیښتنان واوسو تر څو و کولی شو دریښتنی سولی او دموکراسی لپاره چی د افغان ولس ملی ارمانونه دی فعال او مثبت رول ولوبوه.

د ترانسپورت په علم کی دری شیان ډیر مهم دی، د هدف معلومول، هدف ته د رسیدو د لارو تعینول او بلاخره هدف ته د رسیدو سرعت ټاکل. فکر کوم په سیاست کی به هم همداسی وی.

د افغانی ملی روشنفکری حرکت د اهدافو او هغوی ته د رسیدو د لاری په برخه کی ما خپل عرایض د بحث لپاره وړاندی کړل. خو هر هغه څه چی هدف ته د رسیدو په سرعت پوری اړه لری باید ووایم چی زموږ د کار سرعت د افغانستان د سیاسی تهیر سره دومره توپیر لری لکه میږی چی د موټر سره سیالی وکړی. موږ باید د ملی او تاریخی مسولیت د ژور احساس له مخی په نوی سرعت د دموکراسی پر اصولو ولاړ د افغانی روشنفکرانو د پراخ سیاسی سازمان د جوړولو په لارکی د افغانستان د خلکو د سرښندنو او تاریخی مبارزو او د آزادی او دموکراسی د لاری د شهیدانو لوړ مقام ته په ارزښت ورکولو او پدی توګه په هیواد کی د خلکو پر اراده او دموکراسی ولاړ نظام د جوړولو په لار کی پراخ او اوچت ګامونه پورته کړو.

زه په دی لار کی د نورو روڼ اندو سره یو ځای د یوه افغان دموکرات په صفت او په سیاست کی د یوه زده کونکی په توګه هر ډ‌ول عملی کار ته تیار یم


نور اکبر پایش

 تاملی در آینده

 

مدخلی بر بحث:

- آنچه درین نوشته میخوانید تاملی در آینده است، نه ردی پر گذشته. توجه به این مسله در تعین محیط روانی بحث و توقع نتایج از آن اهمیت تعین کننده دارد. مسایل مطروحه درین بحث تنها طرح مسایل است نه نتیجه گیری نهائی از آن آنچه بعنوان برجسته شده، در واقع نشاندهی مرکز نقل بحث و بگونه مشخص دعوتی به تمرکز روی آنست.

 

کشور ما در زمانها و حالات متفاوت، چه انوقتی که مهاجمین جهانکشا آنرا به حیث معبر  در نظر داشتند و یا بنابر خواست شرایط زون بفر پدیرفته بودند و یا بمیدان زور آزمائی مبدل ساخته بودند وضیعت جغرافیائی آن در طرح سیاست داخلی و خارجی و نیز در طرح وپیریزی سیاست ها در باره آن نقش عمده و حتی گاه گاهی تعین کننده داشته است، لذا در تحلیل و نتیجه گیری از سیاستهای حاکم و سیاستهای حکام اگر تاثیر خارجی و جغرافیه زده گی نادیده گرفته شود دسترسی به نتایج عینی و دارای اعتبار با شک و تردید های فراوانی مواجه خواهد شد. لذا این رویداد ها بایست با توجه به شرایط زمان وقوع آن مورد بررسی قرار داده شود.

اتخاذ مواضع سیاسی تبلیغاتی درین ارتباط نه تنها به مانع تحلیل گسترده و نتیجه گیریهای اساسی مبدل میگردد بلکه با سطحی نگری توام با احساسات تداوم اشتباهات و همزدائی را نیز تضمین میدارد، چه تعصب و تعقل نتنها در دو انتهای خط موقعیت دارند که در مینحال حرکت در دوسمت متضاد را و حال در باره مسله اصلی، سیاستهای حزب وطن ومسله تداوم آن:

آنطوریکه در اسناد کنگره نیز وضاحت دارد دومین کنگره (ح.د.خ.ا) در شرایط خاص حیات درون حزبی، انکشافات داخل کشور و اوضاع بین المللی دایر گردید. کنگره پاسخ مشخص حزب به خواست همین شرایط خاص بود. چنین نگرش و برداشت از کنگره نتنها از اهمیت و ضرورت تاریخی اتخاذ سیاستهای جدید نمی کاهد بلکه در شناخت درونمایه های این سیاست و ضرورت تاریخی اتخاذ آن همه واقع میشود.

اهمیت بسیار بزرگ چنین نگرش در رهائی آن از قیدوحصار تعصب، دکماتیزم و درجازده گی نیز است. چه این نگرش بجای مقدس تراشی تداوم سیاستها را در توانائی انطباق آن با شرایط تغیر یافته میبیند و بجای پیگیری شکل به ادامه کاری مضمون اتکأ دارد.

بار ها اتفاق افتاده که این سخن که به اسناد کنگره حزب مراجعه میکنیم در حد برهان قاطع و اتمام حجت مطرح میشود. درین حقیقت اختلاف وجوه ندارد که کنگره تغیرات بزرگ و تعین کننده ای ایجاد شده در شکل ومضمون (ح.د.خ.ا) را تسجیل و راه را برای پیگیری این سیاستها و برداشتن گامهای بعدی هموار ساخت و از همینجا به بعد مبارزه میان تفکر جدید و روان کهنه در درون حزب با محتوای جدید و اهداف فراتر از مزاحمت و پرخاشگری تاسطح نبرد حیاتی انکشاف نمود. ازین لحاظ کنگره تجربه بزرگ و بوته آزمایش های تاریخی بود درسهای کنگره ارزش مراجعات مکرر را داراست و باید به آن مراجعه صورت گیرد ولی درین بحث ، هر چند مختصر میخواهم این سوال اساسی را نیز مطرح کنم که مراجعه به کنگره را چگونه معنی میکنیم!

معنی متداول آن یعنی امتثال از چیزی که خرد جمعی حزب در کنگره روی آن توافق کرده ( توجه باید داشت که درین جا مرز میان اصولیت و تقدسگرائی و مقدس ساسزی در واقع دکماتیزم و اصولیت بسیار باریک و بسیار نزدیک است و عبور عمدی و یا غیر عمد ازین مرز در نقطه متضاد با ارزش تاریخی کنگره قرار گرفتن است.)

و یا تتبع و تحقیق در میتودولوژی بر خورد کنگره با مسایل، آموزش و انطباق تجارب تاریخی در مراحل چرخشهای قاطع حزبی.

من به شیوه اخیر توجه و تأکید دارم. زیرا درین شیوه پدیده ها و برخورد با آن در زمان خودش باقی میماند چیزی که به ما بعد انتقال میکند تجارب تاریخی آن است و کاری که باید انجام یابد عبرت اندوزی ازین تجارب تاریخی و بکاریست خلاق درسهای آنست.

 کنگره به دو اصل بسیار عمده که در واقع زیر ساخت تفکر جدید بود توجه خود را متمرکز ساخت. به نوسازی و رهائی. در گزارش اساسی کمیته مرکزی حزب به کنگره میخوانیم:

نو سازی عبارت از سیستمی از تصامیم و فعالیتهای جسورانه ایست که به حزب کمک مینماید تا فاصله موجود میان سیاست آن و واقعیتهای عینی جامعه ما از بین برود و اهداف مطروحه در برابر حزب واقع بینانه تر و عملی تر گردیده، با منافع و خواستهای اکثریت مطلق مردم افغانستان منطبق گردد. و همچنان در بحث بر طرح جدید برنامه تأکید مینماید: عمده ترین مشخصه طرح جدید برنامه حزب رهائی از احکام و مدلهای کلیشه ئی و بیگانه با واقعیت جامعه ماست... طوریکه میبینید مسله بر سر برداشتن فاصله ها میان سیاست حزب و واقعیت های جامعه ماست. مسله بر سر تطابق اهداف حزب با منافع و خواست اکثریت مطلق جامعه است. مسله بر سر رهائی از احکام و مدلهای کلیشه ئی و بیگانه با واقعیت جامعه ماست. در واقع حزب بر خورد مشخص را باید پدیده های مشخص در شرایط مشخص مطرح میکند. اینجا بازگشت بخود مطرح است و تشخیص نیاز های جامعه اینجا نه بحث بر سر ایدیولوژی ستیزیست و نه قبله بدل کردن، چیزی که بسیار غلط و ناروا بر کنگره حزب تهمت زده میشود. در بحث ایدیولوژی در کنگره این مسله با وضاحت مطرح میشود نادرست خواهد بود در شرایط که ما بطور معقول استفاده از دستاورد های بشری را مطرح میکنیم از خلای ایدیولوژیک در حزب صحبت شود. مرامنامه و اساسنامه و مشی حزب ما اساس وحدت مفکوره وی حزب را بطور کامل بوجود آورده است.

طوریکه مشاهده میشود اولا ً حزب گسست با ایدیولوژی را اعلام نمیدارد بلکه رابطه با ایدیولوژی را مطرح میکند ثانیا ً درین بحث حزب میخواهد یکبار تاعمق درک، خواست و ضرورت جامعه فرو رود و با توجه به ضریب جذب و توانائی جامعه از تفکر بشریت بردارد و منطبق با واقعیتها بکار گیرد.

و بعنوان یک جمله معترضه واقعیتهای زندگی نشان داد که این حکم کنگره که اساسنامه، مرامنامه و مشی حزب اساس وحدت مفکوره وی حزب را بصورت کامل بوجود آورده صحت خود را به اثبات رسانیده نتوانست.

این بسیار اهمیت دارد که از یاد نبریم که همه این تصامیم در حالات عادی و مسیر رشد طبیعی حزب اتخاذ نگردیده است. این واقعیت در اسناد کنگره چنین منعکس گردیده است: در طرح نه وظایف یک حزب را در شرایط عادی. بلکه وظایف حزبی را که از انحصار قدرت صرف نظر نموده است و متکی بر اصول دموکراسی در حاکمیت شرکت داشته و با سایر احزاب روابط مساویانه متقابلا ً مفید بر قرار نموده برای دستیابی به اهداف خود در حال و آینده. نه با شیوه های اداری بلکه از طریق سیاسی مبارزه مینماید مشخص کرده است. و بدین ترتیب این واقعیت با تمام حجم در برابر ما قرار میگیرد که تصامیم حزب به اقتضای شرایط یک مرحله معین و الزامأ برای همین مرحله مطرح است و نه برای همیشه، و مخصوصا ً که اکنون نه آن حزب وجود دارد و نه آن شرایط. سیاستها متغیر ها اند که در هر حزب با توجه به شرایطی ملی و بین المللی بارها تغیر و تحول مینماید با تأکید بر این اصل که سمت اساسی تغیرات را همیشه اهداف غائی و درازمدت تعین میکند بدون چنین اهداف روزمره گی و دنباله روی از حوادث و رویداد ها مسلط و هدفمندی، ضرورت و مفیدیت آنرا زیر سوال میبرد.

برخورد حزب وطن درین مرحله با مسایل حاد و پرابلمهای عمده جامعه با تمام جوانب مثبت و منفی آن یک درس تاریخی درباره میتودولوژی برخورد با حوادث و رویداد هاست که در عینحال لحن گوینده خود را نیز دارد. لحن یک حزب حاکم که بردهای نظامی و فضای بالنسبه بازتر سیاسی نسبت به گذشته حاکمیتش برای آن احساس اطمنان به نفس را انقا میکند.

اینک ما با تکرار جالب رویداد ها مواجه هستیم. مسایل بسیار عمده و اساسی که قبل از تدویر کنگره در برابر حزب مطرح بود امروز نیز با همان قوت در برابر ما مطرح است. مسله جنگ وصلح، سیاست مصالحه، نوسازی، تعین رابطه با حاکمیت مسله روابط متقابل با احزاب و سازمانهای دیگر، تعین مواضع سیاسی، ایدیولوژیک و طبقاتی حزب، طرح عملکرد و ستراتیژی برای تحقق اهداف و وظایف که شرایط جدید در برابر ما قرار داده است.

درین خصوص دو دیدگاه وجود دارد. یک دیدگاه بر آن پافشاری دارد که مصالحه ملی هنوز هم معرف طرز تفکر حزبی ماست. سیاستهای قبول شده در کنگره در وضیعت کنونی نیز به اعتبار خود باقیست.

دیدگاه دوم از تغیر وضع و الزامأ از تغیر سیاستها سخن میگوید. طوریکه این تغیر بر ادامه کاری مضمون و انطباق دیدگاه های اساسی حزب با شرایط جدید استوار باشد. ما نمیتوانیم بر مسایل حاد و اساسی جریان سیاسی خود و از انجمله اجندای مطروحه سومین جلسه کمیته اجرائیوی شورای موقت اعضای حزب وطن در خارج بپردازیم تا رابطه خود را با این دیدگاه ها تعین نکرده باشیم.

قبل از تعین موضع لازم میدانم نگاه دوباره به حزب جامعه شرایط ملی و بین المللی انداخته شود. شاید این بازبینی چیز های جدیدی داده نتواند ولی برای مطرح شدن آنچه وجود دارد و اما در محاسبه های ما غائب است ضرورت جدی بحساب میاید . در واقع ما دیروز و امروز خود را مقایسه میکنیم من این مقایسه را نه تنها بنیاد استدلال بلکه اساس تصمیم گیری سیاسی نیز میدانم.

- حزب در آستانه تدویر کنگره با داشتن بالاتر از ۱۷۳ هزار عضو برتری مطلق و بدون چون و چرا در حاکمیت، اختیار بر سوق و اداره قوای مسلح نیم میلیونی، سوق و اداره ارگانهای محلی قدرت و اداره دولتی، توانائی در دفاع مستقلانه از کشور و برتری سیاسی تبلیغاتی بعد از اعلان سیاست مصالحه ملی که پاسخ مثبت به خواست توده های وسیع کشور بود، بزرگترین قدرت در محاسبات سیاسی داخل کشور بحساب میاید.

- امروز: ما اکنون با قطعات متلاشی شده یک حزب کثیرالعده روبرو هستیم که از مرغزار تا مرداب پرت گردیده است. قدرت سیاسی را از دست داده. با روان شکست خورده در تقلای دریافت راه ها و وسایل پیوند دوباره پارچه های با هم نزدیک خود است که تا کنون متاسفانه هر تلاش نتائیج معکوس ببار آورده است و این مسله در نزد بعضی گروه های حزبی تلاش احیای مجدد حزب را زیر سوال برده است.

                *****************************                

دیروز: این حزب میخواست با طرح سیاستهای جدید و موثر، هر چه زودتر به جنگی خاتمه دهد که یکی از طرفهای درگیر آن بود. برای این منظور قدرت مانور داشت، زمینه های داد و گرفت برایش مساعد بود و اگر از تقسیم قدرت و یا از اشتراک قدرت سخن میگفت صلاحیت عملی آنرا داشت.

- امروز: به مفهوم واقعی کلمه حزب منسجم نیست. جنگ جمع فکتور های مخرب داخلی اش به انفجار دردناک آن انجامید. در معادلات سیاسی و اقتدار دولتی قدرت مانور خود را بلکی از دست داده و هیچگونه زمینه داد و گرفت درین عرصه برایش باقی نمانده است. اشتراک در قدرت که در جایش حتی حضور آن در سیاستهای داخل کشور با مخالفت قاطع و خشن بنیاد گرائی و تکنو کراسی حاکم روبروست از طرفین جنگ بحساب نمی آید. لذا در باره جنگ و صلح به حساب اعتقادات خود سخن میگوید و نه قدرت که توانائی عمل را در خود داشته باشد.

*****************************

- دیروز: مسولیت رهبری جامعه را بدوش داشت و مرز میان قدرت دولتی و دستگاه حزبی به سختی قابل تشخیص بود و با توجه به اشتباهات دراز مدت قدرت را ناشی از حزب و متعلق به حزب میدانست و بدین مبنا از تقسیم آن سخن میگفت مسله اشتراک در قدرت که با مقاومت ویرانگر مواجه شد فقط بعد از تغیرات عمیق  در سیاستهای آن قابل طرح گردید که فرصت عمل نیافت.

- امروز: مسولیت رهبری اداری جامعه را بدوش ندارد. نه تقسیم قدرت در حیطه صلاحیت انست و نه توانائی اشتراک در قدرت دولتی را داراست. قبل از هر چیز ساختن خود برایش مطرح است.

*****************************

  - دیروز: بار مسولیت حضور قطعات نظامی بیگانه را بدوش میکشید که به تعبیر کنگره یکی از صفحات درد ناک تاریخ آنرا تشکیل میداد.

- امروز: بار مسولیت حضور قطعات بیگانه را بدوش ندارد و به حمایت آنان نیز متکی نیست ولی درد آزار دهنده زخم کهنه هنوز باقیست.

                                                               **************************

- دیروز: در اطراف خود یکسیستم منسجم سازمانهای اجتماعی را داشت که در اثر گزاری سیاستهای آن در جامعه نقش در خور توجه ایفا مینمود.

- امروز: آن سیستم بکلی از هم پاشیده.

- دیروز: سیاست مصالحه ملی را اعلان نمود که اساسات آن استوار بود به:

حل مسایل حال و آینده افغانستان از طریق سیاسی با مرجح دانستن منافع ملی و صلح سراسری بر منافع حزبی، محلی، قبیله وی و قومی.

- مبارزه بخاطر تأمین دموکراسی در حیات جامعه به ترتیبی که هیچ نیرو و گروه اجتماعی از شرکت متساوی الحقوق در آن مستثنی نباشد.

- پذیرش حق فعالیت سیاسی قانوی برای همه احزاب و سازمانهای سیاسی متکی برسیستم تعدد احزاب.

- پیشبرد دیالوگ وسیع سیاسی با همه نیروهای درگیر در جنگ اعم از نیروهای مستقر در پشاور و تهران طرفداران شاه سابق وروشنفکران مقیم در غرب، نمایند گان مهاجرین و خاصتا ً قومندانان داخلی بمنظور جستجوی راه های پایان دادن به انقطاب خونین کنونی و دسترسی به تفاهم وسیع تر بر مبنای مصالح ملی.

- مساعی بخاطر تحکیم پلورالیزم سیاسی، جستجوی ائتلافهای معقول و ممکن بمنظور ایجاد حاکمیت موثر و تأمین کننده صلح سراسری از طریق انتخابات آزاد و دموکراتیک .

- امروز: نیز برخی ازین مسایل مطرح است و با توجه به خصلت دولتی آنها و یا توجه به اینکه توانای حزب در تحقق آن وجود ندارد و با توجه به اینکه دروازه های گول تغیر خورده بدنه وسیعش در مهاجرت و مخالفینش در قدرت حضور دارند عملا ً از محاسبه خارج است.

امروز نه تنها جذب قومندانان داخلی جز حتمی پروسه صلح نیست بلکه طرد انان از قدرت دولتی به شعار محوری مبارزه مبدل گردیده است.

از تحقق بخشهای از مصالحه، پیشبرد دیالوگ وسیع سیاسی برای ساختن حکومت با قاعده وسیع عاجز مانده است.

مواضع رسمی آن در برابر مصالحه ایکه توسط دولت بر سر اقتدار مطرح گردیده معلوم نیست و تا کنون تفاوت دیدگاه خود را با دیدگاه های دولتی در زمینه توضیح نداده است.

                                      ***************************

دیروز اوضاع بین المللی را کنگره حزب چنین جمعبندی نموده بود:

با آغاز عصر تفکر نوین جریانات لجامگیسخته رقابتها و رویا روئی نظامی مهار زده شده این دوره همکاری های سازنده دستاورد های قابل توجهی را درقبال داشت نیروی محرک مساعی جدید در همکاری های بین المللی را میتوان بیشتر مرهون ایدیولوژی زدائی سیاست خارجی دانست که در پرتو آن تساند و همیاری همه کشور های جهان بخاطر غلبه بر مسایل و مشکلات جهانی و بشری به حیث یک ضرورت زمان تبارز نمود. اکنون دیگر حرف تنها بر سراشتی منافع امنیتی، سیاسی و نظامی قدرتهای بزرگ نیست بلکه سوال بزرگتر و اساسی تر یعنی، تأمین امنیت همه گانی که متضمن منافع مشروع امنیتی همه کشور ها باشد، مطرح است به همین علت ما جهان معاصر را در ابعاد کاملا ً جدید آن درک مینمائیم. جهانی را که خصوصیت عمده آنرا تقسیم بر اساس سیستم های متضاد بلکه همکاری و تساند و ترجیح شیوه های سیاسی برای حل اختلافات و مبارزه برای بقای بشر تشکیل میدهد.

امروز: آیا ما لااقل در نتیجه گیری های خود عجله نکرده بودیم. آیا جهان واقعا ً به راهی رفت و روان است که کنگره از آن تصویر داده است؟

واقعیت اینست که اوضاع جهانی در نقطه مقابل بینش دیروزی حزب سبر نموده مجموعه سیستم مناسبات بین المللی کاملا ً برهم خورده و اینک زور گوئی و ملیتاریزم قدرت برنده بر آن حکومت میکند. سازمان ملل وسیله تبلیغاتی بیش نیست و از آن برای صحه گذاشتن به اقدامات که انجام یافته کار گرفته میشود. جهان از یکدست اداره میشود و برای تأمین منافع دست بالا هر چه لازم باشد مجاز است واینک تقسیم روباه نا رضایتی عمیق را میان دوستان سابق بوجود آورده است. در مرکز تفکر ستراتیژیک قدرت برتر عصر، دیدگاه تامین امنیت که بین آن و تأمین منافع علامه تساوی گذاشته شده از طریق زور حاکم است که در فورم جنگهای پیشگیرنده عملا ً امنیت ملی کشور های مختلف را با تهدید روبرو ساخته است. در جهان که با زنجیره تولید و مصرف، سرمایه، نقش فعال و سریع التأثیر وسایل اطلاعات جمعی و تیلی کمونوکیشن باهم وصل شده اینک دید کلاسیک استقلال ملی و منافع ملی از اعتبار خود ساقط گردیده است.

بر خلاف دیروز که حضور حزب وطن، سازمانهای اجتماعی و صنفی و متحدین سیاسی اش دفاع و حراست از منافع زحمتکشان کشور را در حاکمیت وسیع البنیاد نیز یقینی میساخت امروز با توجه به حکومات ائتلافی وزدوبند های پشت پرده و روی صحنه برای تاسیس حکومت به اصطلاح مشارکت ملی مبتنی بر انتخابات که در واقع محصله ای بالاتر از وضع موجود را ارائه داده نمیتواند با ترکیب ائتلاف نماینده گان منافع سرمایه های خارجی، بنیاد گرائی، تفنگ سالاری و مافیای مواد مخدره، قبل از هر چیز منافع، حقوق و آزادی های زحمتکشان کشور را به خاطره انداخته است. خطر بسیار جدی آن وجود دارد که قانون جای اسلحه را برای حمایت از منافع آنان بر نماید.

چنین است تصویری نامکمل از اوضاع ملی و بین المللی، اکنون دوباره به مسله اصلی بر میگردیم آیا وضیعت تغیر نموده است؟

باور دارم پاسخ نی کار ساده نیست. بحث شاید درین نقطه متمرکز گردد که در اوضاع و احوال تغیر یافته سیاستهای ما تغیر نماید و یا خیر؟ به تعبیر کنگره ما به نوسازی ضرورت داریم و یا نه؟

من درکنار انانی قرار دارم که به تغیر اوضاع و انزامأ به تغیر سیاستها و نوسازی آن اعتقاد دارند.

خود یابی، طرح اهداف نزدیک، تدقیق مجدد بر مسله تشکل، پرداختن به مسایل نظری، دیدگاه ها در مورد رشد و انکشاف و نحوه مناسبات اجتماعی، تعین رابطه با حکومت، تحلیل اوضاع ملی و بین المللی موجود اهداف نزدیک است که باید به آن مصروف شد. بر پایه آن طرح ستراتیژی دراز مدت و بحث علنی به اشتراک تمام اعضای حزب در پی آن میاید که ضرورت مجال فاصله زمانی زیادی را نخواهد داد.

 و اکنون در مورد سوال مطروحه:

ادامه تفاهم با محیط ها و اشخاص مستقل سیاسی بمنظور جستجوو دریافت شیوه های مشترک و چگونگی ایفای نقش اعضای حزب وطن درین پروسه قبل از تصویر کنگرهء فوق العاده و یا جلسه متبادل حزب وطن.

اگر ما قادر به آن باشیم تا به سوالی برای چه تفاهم میکنیم پاسخ ارائه داریم بسیار طبیعی و نورمال به سوال با کی تفاهم میکنیم جواب ارائه داشته ایم و تنها چیزی که باقی میماند چگونه گی تفاهم است. این دیگر مسله اصولی نیست. پراتیک است شکل تعمیل اصول است تا آغاز نشده بحث پیرامون آن زاید است.

ولی یک ملاحظه در مورد شکل طرح سوال و جود دارد. این سوال بسیار کلی و غیر مشخص است و اگر به همین روال پاسخ یابد به یک بحث فلسفی تبدیل میشود تا به بحث مشخص و هدفمند سیاسی.

شاید اعتراضأ چنین ادعا غیر عادلانه تلفی گردد و گفته شود که این سوال قبلا ً پاسخ یافته است. ما بخاطر صلح، ثبات، عدالت، دموکراسی و منافع اکثریت قاطع مردم، خواست و نیاز توده ها با نیرو های ملی و وطندوست تفاهم میکنیم. این پاسخ انقدر متضاد و در درون خود با اما و چرا های همراه است که مستلزم بحث مستقل اصولیست. ولی با توجه به عرصه بحث ما تنها بریک جانب آن متمرکز میشویم چنین پاسخ قبل از آنکه پاسخ حزبی سیاسی باشد پاسخ اداری دولتی ست.

حزب ما در گذشته نیز اکثرا ً با چنین شیوه پاسخ اکتفا نموده است. چرا؟

یکی از اشتباهات اساسی که تاثیرات دراز مدت در سرنوشت (ح.د.خ.ا) داشت رابطه اش با دولت متکی به این اعتقاد بود که مسله اساسی هر انقلاب مسله قدرت است. برمبنای تعبیر نادرست از آن حزب بمنظور رهبری اقتدار تا حد دستگاه تمثیل قدرت استحانه نمود و آرام آرام از خصلت رهبری کننده سیاسی تهی و به اپرات اقتدار دولتی که در راس آن نیز راس حزب قرار داشت تغیر ماهیت داد و عملا ً مرز میان حزب و دولت فروپاشید. علاوه از آنکه دستگاه حزبی در زیر تاثیر بوروکراسی دولتی قشری بوروکراتی را که در عین حال حلقات دهبری حزب را میساخت بوجود آورد این وضیعت سبب گردید تا برنامه های همگونی، حتی می توان گفت برنامه های واحدی برای حزب و دولت مطرح گردد و بدین ترتیب حزب حاکم عملا ً به حاکمیت تغیر ماهیت داد و گام دیگری در تعمیق اشتباه گذاشته شد. خواست و اراده مردمی که در بیرون از حزب محاسبات و معادلات سیاسی نیز بیرون کشیده شد.

هر چند توجه به این نقیصه در پلنوم ۱۶ حزب دموکراتیک خلق افغانستان معطوف گردید و لااقل در نظر جدائی حزب و دولت پذیرفته شد ولی پیگیری این مسله در اقدامات حزب وطن امیدواری های حقیقی را بوجود آورد که قبل از تکمیل این پروسه و شاید به دلیل مخالفت با این جریان مقاومت از سبوتاژ تا مخالفت و از این تا کودتا ها انکشاف نمود.

شاید علت عمده اشتباهات حزب وطن که نیت واقعی جدائی حزب و دولت را داشت در حضور مرده ریگ خاطرات حزب- دولت (در جد یکنوع عادت) و تاثیرات روانی آن در اتخاذ تصامیم و جاذبه ملی و درون حزبی صلح طلبی و شعار توافق بین الافغانی نهفته باشد که حزب وطن در پاسخ به آن بجای آنکه از حضور نیرومند خود برای تأسیس دولت مصالحه ملی بهره برداری نماید خود را حزب مصالحه ملی اعلام داشت در حالیکه خود یکی از جناح های مصالحه بود. خود یکی از اطراف تفاهم بین الافغانی بود که نتایج این تفاهم دولت مصالحه را بوجود آورده میتوانست. مصالحه میتوانست سیاست حزب باشد نه خود حزب.

طوریکه میبینیم حزب یکبار دیگر هر چند غیر ارادی خود را در قالب دولت عرضه میکند و همین ناتوانی حزب در جدائی کامل از دولت و فرق گذاشتن بین حزب و سیاستهایش بود که حزب با فروپاشی دولت توان آرایش دوباره نیرو های خود را تا حال بدست آورده نتوانسته است. و تا حال نزد بعضی دوستان بحث برسر سیاست مصالحه بحث برسر حزب وطن تلقی میگردد. در حالیکه مصالحه ملی یک هدف ستراتیژیک حزب در یک مرحله مشخص تاریخی کشور بود. اگر این هدف بر آورده میشد هم حزب متحل نمیگردید و حال که بنابر هر دلیل و عامل در دستیابی به آن توفیق نداشتیم و اینک آن مرحله دارد سپری میشود نیز معنی پایان رسالت تاریخی حزب را نمیدهد.

امروز ها در برابر سوالات باید مسولانه پاسخ ارائه داریم:

- ما حزب مصالحه هستیم و یا مصالحه سیاست دیروزی حزب ما بود و اعتقاد داریم که این سیاست امروز نیز در تغیر شکل (طبق شرایط جدید) و انکشاف محتوا ادامه یابد؟

- سیاست مصالحه که دیروز مطرح میکردیم و امروز مطرح میکنیم از لحاظ شکل و محتوا چه تفاوت و چه قرابت دارد؟

- بین سیاست مصالحه جویانه دولت امروز و شعار مصالحه ما چه تفاوت وجود دارد؟

کنگره حزب برای استناد سیاست های جدید خود به این حقیقت اتکا نمود که مفکوره یک حزب با شرایط اقتصادی اجتماعی کشوریکه در آن فعالیت مینماید پیوند نا گسستنی دارد. و اما کنگره با وجود تحلیل عینی شرایط این حقیقت را مسکوت گذاشته که حزب و دولت دونهاد جداگانه است.

رفع بحران و تأمین تفاهم میان افغانان ایجاب مینمود تا دولتی برپایه مصالحه ملی سیاست دولتی عاری از ستمگیری های ایدیولوژیک و حزبی و دولت فراگیر ملی متشکل از تمام اطراف مسلح و غیر مسلح داخلی مسله افغانستان بوجود آید. حزب میبایست با توجه به این شرایط به حیث نیروی رهبری کننده از امکانات خود برای دستیابی به این هدف استفاده میکرد در عوض کنگره تلاش نمود تا حزب مصالحه ملی، حزب بدون سمتگیریهای ایدیولوژیک و حزبی که از تمام طبقات و اصناف جامعه نمایندگی نماید بوجود آورد و یکبار حزب وظایف و اهداف موازی با دولت را در برابر خود قرار داد و مرزمیان هر دو مغشوش گردید.

 

اینک وظیفه ایکه شرایط جدید و ضرورت نوسازی سیاستهای حزبی در برابر ما قرار میدهد در قدم اول بیرون کشیدن حزب از زیر سلطه تفکر اقتدار محور و دولتگراست. و بازگشت به این حقیقت که ما یک حزب سیاسی هستیم نه یک دولت و این حزب در جامعه و بنابر ضرورت جامعه بوجود آمده و فعالیت مینماید جایگاه مشخص در جامعه دارد و از منافع مشخص نماینده گی و حمایت میکند و برای تحقق اهداف خویش طرز دید. اندیشه و برنامه های دراز مدت و کوتاه مدت دارد.

سیر رویداد های سیاسی کشور نشان میدهد که صرفنظر از نتایج انتخابات ریاست جمهوری که تنها افراد را انتخاب خواهد نمود و نه سیاستها را ( که تضمینی وجود ندارد تا انتخاب اشخاص نیز با برنامه های از قبل تنظیم شده دیکته نمیشود) این حقیقت را عوض نموده نمیتواند که فکتور های خارجی برای مدت طولانی فکتور های بسیار موثر در تعین سیاستها کشور خواهد بود و دولتی که بوجود میاید خواه علنی خواه غیر علنی در خدمت انحصارات مالی خارجی قرار خواهد داشت. چنین دولتها برمبنی خصلت خود از منافع مشت محدودی نمایندگان سرمایه های خارجی مواظبت میکند. در کشور ما پرابلم های تولید و ترافیک مواد مخدره و احزاب راستگرای که از همین منبع و منابع مشابه سیاه و غیر قانونی تمویل میگردد بر آن علاوه میشود.

در شرایط اقتصادی- اجتماعی موجود و شاید برای مدت چندان کوتاه دیگر نیز ایجاد و رشد احزاب طبقات متین یک تخیل و یا تقلید ناشیانه از مراحل رشد و انکشاف کشور های دیگر باشد زیرا این طبقات اولا ً باید بر بستر جریان اقتصادی- اجتماعی تولد یابد، رشد نماید به نیروی واقعی کمی و کیفی مبدل گردد و همپا با آن نیروی مدافع منافع آنان نیز در همین بستر تکامل نماید و بشکل احزاب جا افتاده متبارز گردند یعنی اینکه این نیرو ها مراحل مختلف تکامل خود را تا حزب طبقه شدن باید طی کنند. آنگاه میتوان از حزب طبقه و سیادت طبقه و آنهم نه با اصول و موازین پرخاشگرانه و غیر دموکراتیک سخن گفت.

بدین مبنی این حکم کنگره که حزب وطن حزب طبقه نیست و اصولیست. ولی اگر چنین تفسیر گردد که حزب بدون طبقه ست و درهایش بروی تمام جامعه گشوده ست و از منافع متضاد داخل جامعه حمایت مینماید نه تنها بر درستی تفسیر که بر صحت مفسر نیز باید شک نمود.

حزب ما حزب طبقه نه بلکه باید حزب طبقات زحمتکش افغانستان باشد. و با توجه به مراحل تکامل جامعه ما بر طبقات و اقشار متوسط جامعه اتکا نماید و در عین حال از طبقه نو پای و تا کنون غیر جا افتاده جامعه (طبقه کارگر) گرفته تا دهاقین و پیشه وران و همه اقشاری را که در رشد و انکشاف کشور، تقویت صنایع و سرمایه ملی، تأمین صلح و ثبات، دموکراسی و حاکمیت قانون، رعایت حقوق بشر و آزادیهای فردی و اجتماعی، تأمین عدالت اجتماعی و رشد جامعه مدنی منافع معین خود را دارد نمایندگی کند. تغیرات متناسب با خواست شرایط بعدی که شاید هم در برابر نسلهای بعدی قرار داشته باشد مسولیت آنهاست ما فقط میتوانیم برای آینده آرزو ها و پیشبیینی ها داشته باشیم و در راه آینده و بسوی آینده حمایت از منافع زحمتکشان، تأمین عدالت اجتماعی، دموکراسی و استحکام جامعه مدنی را اهداف ستراتیژیک خود اعلام نمایم. سمت، سووخصلت پراتیک اجتماعی سیاسی ما را همین اهداف باید تعین و مشخص نماید. اگر با چنین بینش اتفاق میکنیم چهره دوست و حریف را با خط درشت و روشن ترسیم نموده ایم. درین صورت میتوانیم از ائتلافها و اتحاد ها سخن بگویم زیرا هر کی درین راه میرود همراه ماست.

و اگر حزب ما از منافع چنین طیف وسیع نیرو های اجتماعی نماینده گی نماید حق آنرا می یابد تا استفاده معقول از دستاورد های بشری را بحیث بدیل بینش ایدیولوژیک محدود کننده و دکماتیزم مطرح کند.

کنگره ها اصول کلی را بدست میدهد حزب بدون وابسته گی و انقیاد به این یا آن اصول ایدیولوژیک که در یک جامعه دیگر شاید درست و مطابق شرایط آن باشد برای خود در جامعه شرایط خود اهداف و دورنما وضع مینماید و حق استفاده از هر یک آنها را برای خود محفوظ میداند. یعنی اینکه یک سیستم عمل مشخص و با دورنما را برای خود طرحریزی مینماید ولی اگر این جریان به روزمره گی در سیاست و طرح تیوری های التقاطی بیانجامد حزب در واقع به مصیبت جنبش روشنفکری در کشور مبدل شده میتواند. این خطر را برای همیشه باید جدی گرفت.

 

افغانستان پرته له تبعیض او امتیازه د ټولو افغانانو کور دی.