www.payamewatan.com
     
 

دپلوم انجنیر خلیل الله معروفی
برلین،
۱۲ نومبر
۲۰۰۶

 

 

افغــــان  ــ  افغــــانیت

افغانستانی  ــ  افغانستانیت؟

 

   خواص، صفات و کرکتر"افغانان" را در یک کلمه جمع کرده  و "افغانیت" نامیده اند. غـیرت، وطندوستی، آزادگی،  آزادی پرستی، مردانگی، مهمان نوازی،  جوادی، عـلو همت، مناعـت نفـس، غـرور، ازخودگذری ،  فـداکاری  و ... همه بالتمام در یک کلمه گنجانیده شده؛ در کلمۀ "افغانیت". چنانکه اگر کسی مرتکب عمل زشت و ناپسندی گردد، گویند "افغانیتش چطور اجازه داد که این کار را بکند؟" و یا به "افغانیت" خود سوگند خورده گویند: "به افغانیتم قـسم اگر چنین و چنان کرده باشم". و بیجا نبوده، که شاعـر آزادۀ ما مرحوم عـبد العلی مستغنی در آستانۀ نبرد استقلال وطن، بر گوشه ای از "افغانیت" مکث کرده، سرود:

 

گر ندانی غـیرت افغانیــــــم         چون به میدان آمدی میدانیم*

 

   حالا ببینیم که از کلمۀ "افغانستانیت" هم چنین کاری ساخته است ؟؟؟ مگر ممکن است که این همه مفاهـیم و صفات بایسته و شایسته را در کالبد لغـت "افغانستانیت" جمع کنیم؟؟؟ من میگویم که با این اصطلاح هـرگز چنین کاری امکان ندارد. هـیچ کس ادعاء کرده نمیتواند که "افغانستانیتم اجازۀ این کار را نمیدهـد". و یا دیده باشی که کسی به "افغانستانیت" خود سوگند یاد کـند؟؟؟  بر کلمۀ "افغانستانیت" هـیچ کدام از صفـات  و شاخصه ها و ضابطه های بالا مترتب نیست، و از همین جاست که باید به جهر بگوئیم که:"افغانستانیت" نمودار و بیانگر هـیچ خاصیت و کرکتری  نیست.. و من درعجبم اگر هموطنان با کرکتر ما، با این وصف، خود را "افغانستانی" بخوانند!!!!

   ابنای وطن، از هـر نقـطۀ افغانستان که برخیزند، از هـر قـوم و تباری که آیند، به هـر زبانی که سخن گویند و به هـر دین و آئینی که پایبند باشند، همه و بدون استثاء به صفات  والای بالا میبالند. و چه شیرین بود، وقـتی از برادر هـندوی افغان خود شنیدم که گفـت : "الحمد لله ما افغان استیم".

   با وجودی که همتباران و همزبانان و همدینان ما در ماورای سرحدات افغانستان هم میزیند (زندگی میکنند )، اما خواص و کرکتر و صفات ایشان با همتایان افغانشان، کاملاً فـرق دارد. تاجک افغان، تاجک تاجکستان نیست. ازبک افغان، ازبک ازبکستان نیست. ترکمن افغان مانندۀ ترکمن ترکمنستان نیست. هـندوی افغان، همتراز هـندوی هـند و پاکستان نیست. پشتون افغان، عـین پشتون پاکستان نیست. تعصب مذهـبیی که در ممالک همجوار سراغ داریم، در شأن هموطنان ما دیده نمیشود. نه سنی ما تعصب خشک دیگران را دارد و نه شیعۀ ما. بلی، همین "افغان بودن" و  "افغانیت"هموطنان ماست که ایشان را از همتباران همزبان و همکیش ماورای مرزها، متمایز میگرداند. وجهِ امتیاز و ممیزۀ اقـوام ما با همتباران و همزبانان و همکیشان ایشان در آن طرف سرحدات، فـقـط در "افغان بودن" و "افغانیت" شان مشخص میگردد و تجسم مییابد،

 

و چه زیبا آفـریدست خداوند، افغان  و افغانیت را !!!

 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

 

*  این بیت،  بند اصلی همان حماسی ترانۀ معروفـیست، که با آواز پرتمکین و کمپوز آهـنگینِ نادرۀ دوران و استاد بی بدیل موسیقی مُعاصر افغانستان، مرحوم استاد قاسم افغان، به یادگار مانده. وقـتی این آهـنگ به گوش یک افغان اصیل و مفـتخر به افغانستان میرسد، پیکرش را به لـرزه اندر می کند، احساساتش را به غـلیان می آورد  و رگ مردانگی و حمیت و غـیرتش را  میشوراند.

چه قـیامت کبرا  بر پا کرده بود، وقـتی حدوداً پنجاه سال پیش این آهـنگ از ورای امواج "رادیو کابل" آن زمان طنین می انداخت. و آن زمانی بود که مرحوم سردار محمد داوود بحیث صدراعظم افغانستان قـد برافـراشت و سفـربری عـسکری را به مقابل پاکستان اعلان نمود. در آن هـنگام که روابط افغانستان و پاکستان بر سر موضوع پشتونستان تیره گشته و تا سرحد تصادم مسلحانه رسیده  و رگ غـیرت  افغانان به شور آمده بود، طنین این آهـنگ استاد قاسم افغان از ورای امواج بود، که احساسات  این ملت خشمگین را  تمثیل میکرد و چه پر ابهت  و سطوت  تمثیل میکرد.

 توضیــح :

 ترکیبات  مصدری با پسوند "یت"، که "مصدر جعلی" خوانده میشوند، مخصوص کلمات عـربی اند، مثل "معنویت ، روحانیت ، انانیت ، موفـقـیت، رضایت ، ضدیت ، خیریت ، انسانیت ،  آدمیت ، بشریت ، حیوانیت ، ...". چون کلمۀ "افغان" معرب "اوغان" است، پس کلمۀ "افغانیت" مشروعـیت صرفی و دستوری نیز دارد. برعـکس کلمۀ "افغانستانی" که ترکیب دریست، اجازت پیوند خوردن با "یت"  را نمیدهـد. یعنی که ترکیب "افغانستانیت" از نگاه دستور زبان هم نادرست است، همانگونه که ترکیبات "مردیت ، زنیت ، قـوماندانیت ، دوئیت ، ایرانیت ، رهـبریت ، خریت و ..." نادرست اند. ترکیب غـلط "رهـبریت" که ساختۀ فارسی ایران است، خوشبختانه به زبان اهـل مطالعۀ ما تاکنون راه باز ننموده  و در آن ترسب  نیافـته  است.   

 

 

>> بازگشت به صفحۀ اصلی <<