www.payamewatan.com
 

 

 

صفحۀ اصلی

 

تاریخ نشر:29.03.2010

سرور یورش
مارچ ۲۰۱۰

زندانی در زندان

از گوانتانامو تا بگرام

اخیراً روزنامۀ لاس انجلس تایمز، منتشره در ایالت کالیفورنیای امریکا گزارش داد که حکومت اوباما درنظر دارد تا محبوسین زندان مخوف گوانتانامو را به زندانی در پایگاه نظامی امریکا در بگرام افغانستان انتقال دهد. این زندانیان، که متهم بفعالیتهای تروریستی اند، در کشورهای مختلف جهان بازداشت گردیده اند و به زندان گوانتانامو انتقال داده شده اند.

 پیشینۀ تاریخی گوانتانامو:

  دهنه یا خلیج دهن گشاد گوانتانامو ناحیه ایست در ایالت گوانتانامو که در انتهای جنوب شرقی جزیرۀ کیوبا موقعیت دارد. موقعیت جغرافیای طبیعی این دهنه طوری است که تپـه های کوچک با سراشیبی تند آنرا از سه طرف احاطه نموده است و طرف انتهای آن به بحیره کارایب در اوقیانوس اتلانتیک محاط است. مجموع مساحت این ناحیه ۴۵ میل مربع (۱۱۶ کیلومترمربع) است و از ازمنۀ قدیم بزرگترین بندر بحری بخش جنوبی جزیرۀ کیوبا در آن موقعیت دارد.

  جزیرۀ کیوبا، بعد از آنکه در سال ۱۴۹۴ توسط کریستوفرکولمبوس کشف گردید، برای مدتی کوتاه در اشغال برتانیه و بعداً فرانسه (۱۷۴۱، ۱۷۶۰) در آمد و سپس برای مدت طولانی مستعمره هسپانیه بود. پس از جنگ هسپانیه ـ امریکا (۲۵ اپریل ـ ۱۲ آ گسـت ۱۸۹۸) ، جزیرۀ کیوبا در تحت کنترول ایالات متحدۀ امریکا درآورده شد. بعد از آزادی کیوبا، ایالات متحدۀ امریکا دهنۀ گوانتانامو را در سال ۱۹۰۳ از نخستین دولت کیوبـا بـه اجارۀ دایمی گرفت. بر طبق قرارداد ۱۹۰۳، کنترول و اختیار کامل دهنۀ گوانتانامو بـه منظور نفتگیری به امریکا تعلق گرفت، در حالیکه حاکمیت نهایی آن حق مسلم کیوبا خوانده شده است. در سال ۱۹۳۴ قرارداد اجارۀ دایمی دهنۀ گوانتانامو در بدل اجاره بهای سالانه معادل ۴۰۸۵ دالر امریکایی تجدید گردید. در قرارداد یاد شده آمده است که این اجاره دایمی خواهد بود مگر آنکه یا طرفین آنرا لغو نمایند یا امریکا املاک آنرا ترک گوید.

  بعد از انقلاب کیوبا در سال ۱۹۵۹، علیرغم مخالفت فیدل کاسترو رهبر جدید کیوبا، آیزنهاور رئیس جمهور وقت امریکا به حفظ موقف دهنۀ گوانتانامو اصرار ورزید. بنابر آن، ایالات متحدۀ امریکا قیادت آنرا کماکان نگهداشت و از آن زمان تا کنون آنرا بحیث پایگاه نظامی نیروی بحری خویش در منطقۀ کارایب مورد استفاده قرار میدهد. حکومت کیوبا با ادامۀ موجودیت این پایگاه مخالفت میورزد و مدعی است که اجارۀ گوانتانامو برطبق قانون بین المللی فاقد اعتبار است.

  پس از حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ در امریکا، حکومت آنکشور زندان یا بازداشتگاه نظامی یی را در دهنۀ گوانتانامو تأسیس نمود تا افراد مظنون به تروریزم بین ـ المللی را در آن بازداشت و بازپرسی نماید و آنانرا مورد محاکمۀ نظامی قرار دهد. از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۹، رویهمرفته در حدود ۸۰۰ نفر زندانیان مظنون به تروریزم از سر تا سر جهان، بخصوص افغانستان، عراق و پاکستان، به زندان گوانتانامو فرستاده شده انـد و سالهاست که اکثر این اشخاص بدون محاکمه در آن بسر میبرند.

  چرا امریکا پایگاه نظامی خود در گوانتانامو را برای چنین زندانی انتخاب نمـود؟ عمدتاً بدان جهت که اگر زندانیان یاد شده در قلمرو امریکا بازداشت میگردیدند، آ نها بـر طبق کنوانسیون ژنیو از حقوق معین برخوردار میشدند، ولی بر اساس ادعای حکومت وقت امریکا برهبری جورج بوش، از آنجاییکه گوانتانامو قلمرو امریکا شمرده نمیشود زندانیان محبوس در آن از این حقوق مستفید شده نمیتوانند و لذا پنتاگون هر طوریکه خواسته باشـد با آنان رفتار مینماید. حکومت وقت آمریکا برآن بود که زندانیان گوانتانامو در زمرۀ زندانیان جنگی یک دولت محارب با امریکا شمرده شده نمیتوانند، زیرا افرادی اند کـه بـه سازمانهای تروریستی القاعده و طالبان متعلق اند و بنابر آن آنها در ردیف اشخاصی قرار می گیرند که از شایستگی موقف زندانیان جنگی برخوردار شده نمیتوانند. بنابر آن، بنظر مقامات امریکایی زندانیان متعلق به سازمانهای تروریستی از قبیل القاعده و طالبان جنگجویـان غیر قانونی بشمار می آیند، زیرا آنها سربازان یونیفورمدار نیروهای مسلح دولتی مشروع یا نا مشروع نمیبا شند.

  هنگامیکه بارک اوباما در جنوری ۲۰۰۹ زمام امور ریاست جمهوری امریکا را بعهده گرفت، موصوف تصمیم گرفت که زندان گونتانامو را، که موجب بدنامی امریکا گردیده است، درطی مدت یکسال ببندد و زندانیان باقیماندۀ آنرا به جاهای دیگری انتقـال دهد. بدین جهت، قصر سفید بالای طرحی کار مینماید که بموجب آن قرار است زندانیان مزبور به بگرام انتقال داده شوند.

 چرا بگرام؟

  آیا امریکا جای مناسبتر دیگری برای نگهداشت زندانیان گوانتانامو ندارد؟

  چنانکه میدانیم زمانی آفتاب بر مستعمرات بریتانیای کبیرغروب نمیکرد، بدین معنا که اگر بر قسمتی از مستعمرات آنکشور پردۀ تاریک شب پهن بود، بربخش دیگر آن روشنی روز گسترده بود و برعکس.

  اکنون، درقرن بیست و یکم، این نقش با ابعادی گسترده تر به امریکا تعلق گرفته است. دولت ایالات متحدۀ امریکا نه تنها سرزمین وسیع آن کشور ـ که از اوقیانوس اتلانتیک تا اوقیانوس پاسیفیک و از تنگۀ بیرنگ همجوار به روسیه در شمال الاسکا تا بحیرۀ کارایب در جنوب، تا امریکای لاتـیـن، امتداد دارد ـ بلکه قلمروهای وسیع تحت قیادت خود در ماورای ابحار ـ از پورتوریکو (در اوقیانوس اتلانتیک) گرفته تا دیگو گارسیا (در اوقیانوس هند) ، تا گوام و مجمع الجزایر مکرونیشییا، جزایر مارشال و جزایرماریانای شمالی (در اوقیانوس پاسیفیک یا آرام) ـ را در اختیار خود دارد. علاوه بر آن، امریکا دارای بیش از ۷۰۰ پایگاه نظامی در سرتاسر جهان است. اگر موجود یت ۲۴ ساعتۀ زیر - دریایی ها و سردریایی های اتومی و غیر اتومی آنکشور در آبهای آزاد اوقیانوسها و بحیره های جهان بشمول قطبهای شمال و جنو ب، و نیز تکنالوژی مواصلاتی و مخابراتی بسیار مٔدرن آنکشور را مد نظر بگیریم، به این نتیجه میرسیم که حیطۀ نفوذ و حاکمیت استعمار نوین امریکا در جهان خیلی بیشتر از پهنۀ سلطۀ استعمار کهنۀ شکست خوردۀ بریتانیا میباشد.

  بااین وصف، از پیشنهاد برخی مأموران بلند پایۀ حکومت اوباما مبنی بر انتقال محبوسیـن گوانتانامو به پایگاه نظامی آنکشور در بگرام چنین برمی آید که آنها در سرتاسر سرزمینها و قلمروهـای وسیع و امکانات و تسهیلات حیرت آور توضیح شده در بالا محل مناسبی را برای محبوس ساخـتـن ۱۹۳ نفر زندانیان باقیماندۀ گوانتانامو پیدا نکرده اند و سرانجام انگشت خود را بر محلۀ کوچکی در کشور کوچک محاط به خشکۀ افغانستان گذاشته اند.

  با اطمینان میتوان گفت که نظریۀ گوانتاناموسازی بگرام یک طرح بی باکانه، ناسنجیده و به ضرر افغانستان است. توضیح شمه ای از حقایق زیرین مؤید این ادعا است:

  ۱. این طرح هم اکنون مخالفت و مقاومت عده ای ازمأموران بلند پایۀ حکومت اوبـامـا را برانگیخته است. جنرال مکریستال، قوماندان کل قوای امریکایی و ناتو در افغانستان، با آن قـویاً مخالفت ورزیده است، زیرا بیم آن میرود که این طرح مأموریت او را بغرنجتر و وظیفۀ ثبات سازی افغانستان را دشوارتر سازد. همچنان، سناتور لیندسی گراهام، چهره ای سرشناس در امور قضایی کنگره امریکا، نگرانیهای ناشی از این طرح را موجه خوانده است.

  ۲. نهادهای جهانی حقوق بشر، از جمله سازمان عفو بین المللی، سازمان نظارت برحقوق بشر، شورای قضایی اتحادیۀ آزادیهای مدنی امریکا و غیره، نیز به طرح گوانتاناموسازی بگرام شـدیداً مخالفت ورزیده اند.

  ۳. چند روز قبل تظاهراتی بزرگ بعنوان اعتراض بر گوانتاناموسازی بگرام در جلو قصرسفید براه انداخته شد که در آن عده ای از تظاهرکنندگان لباس های مختص به زندانیان گوانتانامو را برتن نموده بودند.

  ۴. با درنظرداشت اظهارات هفتۀ گذشته مکریستال مبنی براینکه زندان بگرام مطابق به پلانی در جنوری آینده به مقامات افغانی تحویل داده خواهد شد، اجرای طرح انتقال زندانیان گوانتانامو به بگرام، از یکسو، امری بیلزوم و بیهوده خواهد بود و، از سوی دیگر، پلان یاد شده را بـه مخاطره خواهد انداخت.

  ۵. با توجه به سابقۀ شکنجه های غیر انسانی و رفتار وحشیانه با زندانیان ابوغریب در عراق، گوانتانامو و بگرام، طرح تبدیل کردن بگرام به فرزند گوانتانامو از یکسو دستآویزی خوب برای پروپاگند گروههای بنیادگرا خواهد داد و از سوی دیگر بگرام را در برابر حملات تروریستی الـقـاعده و طالبان افغانی و پاکستانی آسیب پذیرتر خواهد ساخت، زیرا بگرام، چنانکه همگان میدانند، حریم امنیتی طبیعی ای که گوانتانامو از آن برخوردار است ندارد.

  ۶. این طرح نه تنها پروبلم ناشی از بد نامی امریکا در رابطه باگوانتانامو را حل نخواهد کرد، بلکه دشواریهای دیگری برمشکلات عدیدۀ افغانستان خواهد افزود. زیرا این پروبلم با انتقال زندانیان باقیماندۀ گوانتانامو به بگرام پایان نخواهد یافت. از آنجاییکه جنگ ضد تروریزم امریکا در آیـنـدۀ قابل پیشبینی خاتمه نخواهد یافت، بدون تردید زندانیان دیگری از پاکستان، سومالی، یمن و دیگر کشورها بر آنها افزوده خواهد شد. در آنصورت، افغانستان به زندان بزرگ امریکا و حکومت آقای کرزی بـه زندانبان بین المللی مبدل خواهد گشت.

  ۷. براساس قانون بین المللی، حتی کشورهای اشغال شده و حکومتهای دست نشانده از حقوقی برخوردار اند که دولتهای اشغالگر اکیداً مکلف برعایت آن میباشند.

  ۸. بنابر عقبماندگی قرون متمادی و جنگهای سی سالۀ اخیر و نیز در اثر جنگ کنونی برهبری امریکا، افغانستان هم اکنون به زندان بزرگ فقرا و بینوایان و به کشتارگاه و شکنجه گاه مردم ستمدیدۀ ما مبدل گشته است. به منصۀ اجرا درآوردن طرح مورد نظرچیزی جز نمک پاشی بر جراحات عمیق مردم رنجدیدۀ افغانستان نخواهد بود.

  ۹. همسطح قرار دادن بگرام با گوانتانامو، که ناحیه ای اجاره شدۀ دایمی امریکا است، صریحاً در حکم زیر پا گذاشتن حق حاکمیت افغانستان و توهین به مردمی است که اکنون نزدیک به چهل سال میشود که در آتش خانمانسوز ناشی از جنگها و ویرانیهای پیهم، که هنوز هم ادامه دارد، میسوزند وهیچکس در این جهانی مملو از اشرف مخلوقات به ناله و ضجۀ داد خواهانۀ آنهـا گوش فرا نمیدهـد.

  اینجانب، نویسندۀ این سطور، پیوست به اعتراض بالقوۀ مردم ستمدیدۀ افغانستان، که اکثریت خاموش جامعۀ افغانی را تشکیل میدهد، مخالفت شدید خود را در برابر طرح گوانتاناموسازی بگرام ابراز مینمایم و امیدوارم که این طرح نابخردانه کنار گذاشته شود.

ومن الله التوفیق

 

 

   کورپاڼه | صفحه اصلی  

email: payamewatan@yahoo.com
 

 

استفاده و نشر مجدد مطالب پیام وطن تنها در صورت ذکر منبع اصلی نشر آن مجاز میباشد